Een interessante discussie of ADHD een stoornis is of trauma is.
Ik zie autisme, ADHD en soortgelijke diagnoses niet als stoornissen als het gaat om de kern. Dit wordt indirect vaak ook wel gezegd in de reguliere zorgwereld. Zij beginnen alleen vanaf de andere kant. Er is iemand die vastloopt in zijn leven. Diegene wordt onderzocht, en blijkt binnen het spectrum te zitten van… Logisch op zich. Vervolgens kijken breinwetenschappers naar hoe de hersenen van deze groep mensen werken. En gedragswetenschappers onderzoeken het gedrag. Er zou dan blijken dat er toch iets genetisch verschilt, en dus mis zou zijn…
Ik zou het vanaf de andere kant willen bekijken. In mijn ogen doet dat mensen nog veel meer recht. Natuurlijk kunnen mensen steun hebben aan een diagnose. Eindelijk snappen ze wáárom ze zo struggelen, en altijd al anders waren. Het geeft hen erkenning en houvast. Maar toch blijft men dan hangen in dat er iets mis met hen is, waar ze mee moeten leren leven. Voor de meesten is dat eerder iets negatiefs dan iets positiefs. De mensen die hun diagnose leren zien als kracht zijn in de minderheid.
En daar wil ik naar toe: Er is niets mis met je. Zelfs genetisch niet. Dit kan bij mensen reacties oproepen als ik dit zo stellig neerzet. Maar zie het als een mogelijkheid om vanuit een ander perspectief te kunnen kijken. Probeer minder vaak kritisch te zijn en vaker nieuwsgierig. Dit helpt je te groeien, i.p.v. dingen vastzetten, vast houden en controleren. Daar zit onze maatschappij vol van.
Ik ben van mening dat we het vanaf de andere kant moeten bekijken en dat we daarmee mensen veel meer recht zullen gaan doen. Je kunt genetisch anders zijn. Maar diversiteit is er bij alle mensen. De maatschappij en de cultuur waarin we leven bepalen hoe we moeten leven. Deze is gevormd en ontwikkeld op basis van hoe de meeste mensen denken. Hoe de meerderheid is, zo vormt een samenleving en cultuur zich. Daarbij speelt ook mee wat een samenleving als geheel, als collectief heeft meegemaakt. Is er oorlog geweest. Was economische groei belangrijker dan onderlinge verbinding en gemeenschappelijkheid, verbinding en respect voor elkaar. Welke normen, waarden zijn de cultuur gaan bepalen? Zo leven we in Nederland anno 2025 in een maatschappij waarin we gigantisch veel prikkels tot ons krijgen. Dit is nooit eerder geweest in de geschiedenis van de mensheid. Onze voorouders hebben de Tweede Wereld oorlog door moeten maken. Daarna heeft de cultuur een enorm proces doorgemaakt:
-Wederopbouw van ons land: hard werken, niet te veel je emoties ruimte geven. Bezig zijn, iets doen was echt een deugd. Stilzitten werd gezien als luiheid. Je zou je schuldig gaan voelen, en nietsnut. PRESTEREN.
-Enorme beweging om los te komen van de christelijke traditie. Men zag het als juk, vele normen en waarden gingen overboord, vanuit een verlangen naar VRIJHEID.
Gevolgen van PRESTEREN was welvaart wat veel mogelijkheden gaf materieel, maar vandaag de dag zitten we verstrikt in allerlei externe prikkels. Het houdt niet op. We kunnen als mens niet omgaan met zoveel prikkels. Het brengt ons bij onze kern vandaan.
Gevolgen van de hang naar VRIJHEID is dat we een deel van onszelf volledig overboord hebben gegooid: bezieling. We zijn als mensen spiritueel, hebben een ziel. Dit is universeel. Daar kunnen we niet omheen. Een deel van onszelf verlangt naar betekenisgeving op diep niveau. Dat wordt niet opgevuld door materiele dingen, door het van de buitenkant fijn te hebben, leuke dingen te doen, leren hoe je je kunt redden in je leven en alleen praktisch gevormd worden in de opvoeding en op school. We zijn meer dan dat. En dit is erg op de achtergrond geraakt. De hele samenleving zit heel veel in het hoofd, het denkbrein. Men is gaan denken dat het leven bestaat uit beredeneren, plannen, structureren, kijken hoe je je praktisch kunt redden. Hiermee bedoel ik dat dit in het algemeen de grote lijn is, doorsnee genomen, vanuit het geheel bezien.
Houd dit bovenstaande even vast, ik ga eerst wat dieper in op de vier breindelen.
Wat er gebeurt is dat we over het algemeen heel veel in ons hoofd, ons denken zitten, en dat alle veel meer gericht is op ons linkerbrein. Dit breindeel kan goed structureren, plannen, ordenen, begrijpen. Logica, taal, denken in goed of fout, verhalenverteller, problemen zien. Het denkt in oorzaak en gevolg.
We hebben nog twee delen van ons brein die minder aan bod komen: ons voelbrein en ons rechter brein. Ons rechterbrein denkt in mogelijkheden, in plaatjes voor je kunnen zien (beeldend denken), visueel en creatief denken.
Ons voelbrein is nodig om beslissingen te kunnen nemen vanuit wat je wil. Je kunt niet verhuizen naar een huis puur vanuit je mind. Want de kans dat het tegenvalt later is enorm groot. Je hebt je intuïtie nodig om echt te voelen of dit je nieuwe woonplek kan worden. Klopt het, dan kun je daarop aan.
Naast ons rechter- en linkerbrein hebben we ook in ons denkbrein de prefrontale cortex. Dit is de waarnemer, waarmee je vanuit helicopterview naar dingen kunt kijken, situaties en gebeurtenissen kunt overzien.
Iedereen heeft een voorkeursbreindeel, maar om in balans te zijn, hebben we nodig dat we alle breindelen gebruiken. Dus kort gezegd zorgt onze cultuur ervoor dat we naar één kant van ons brein worden getrokken.
Wat er vaak aan de hand is bij mensen met diagnoses, is dat zulke mensen spiritueel heel ontvankelijk zijn. Mensen met ADHD, autisme, depressie of verslaving staan op dieper niveau veel meer open. Ze kúnnen niet oppervlakkig leven. Daarbij zijn het ook vaak mensen die juist een voorkeur hebben voor het rechterbrein en vooral ook het voelbrein.
En voelen is in onze samenleving het meest ondergesneeuwd. Intuïtie telt niet meer zo mee. Is vaag. Heel het systeem zit vol met CONTROLE op het leven. De overheid, de geneeskunde, de media. Heel veel is gericht op beschermen vanuit controle. Daaronder ligt angst.
Nu een grote stap. Wat is de collectieve angst van onze samenleving? Waar is het leven vanuit verbinding met elkaar gebleven, leven in vertrouwen en overgave? Het omarmen van wat is, ook ziektes, ongelukken, misdaden.
Waar ik heen wil, is dat ik wil benadrukken dat de balans weg is. Ik wil niet zeggen dat controle niet goed is, maar het is helemaal doorgeslagen naar de kant van controle, en het evenwicht is weg. De maatschappij wordt beheerst door mensen die vooral in dat linkerbrein en het waarnemend brein zitten. In de alternatieve media, als je die volgt kun je dit opmerken, zie je dat juist de andere groep mensen zitten, die meer vanuit het rechterbrein en voelbrein denken. Niks is beter of slechter, maar het gaat om evenwicht. En onze samenleving zit in een kantelpunt. Steeds meer mensen beseffen, al dan niet bewust, dat we uit balans weg is en dat we terug moeten.
Nu weer even terug naar diagnoses. Wat gebeurt er als iemand opgroeit met een ander brein, en opgroeit in een samenleving als de onze? Er is intergenerationeel trauma, onder andere vanuit de oorlog. Het is eenzijdig gericht op presteren, dit begint al in de opvoeding. Men heeft zich ontwricht van spiritualiteit en bezieling, wat tot gevolg heeft dat jongeren niet meer weten wie ze zijn. Daarbij nog de media, wat ons als mens ontwricht, omdat het inspeelt op ons brein wat dopamine vrijmaakt. We raken nog meer uit verbinding met elkaar door deze mogelijkheden. Dan komt AI er nog aan. Dat gaat voor nog meer ontwrichting zorgen, tenzij we bewuster gaan leven.
Ik zie hierin wat er gebeurt met mensen met een ander brein. Er is niks mis met hen, de omgeving creëert autisme, ADHD, depressie. Wat in de kern geen probleem of stoornis is, wordt een probleem doordat we in een gezin geboren worden waarin onze ouders niet geleerd hebben wat emotionele verbinding is. Hoe goed hun intentie ook was, ze gaven (in verreweg de meeste gevallen) alles wat ze konden geven. Er ligt meer druk op ouders, beiden moeten wel werken om rond te kunnen komen of men wil graag allebei werken omdat thuisblijven geen voldoening geeft. Stil zijn, niks doen is heel moeilijk. Zijn in het hier en nu is wat men niet heeft geleerd. Voelen hebben velen niet geleerd. Triggers zijn er veel, maar men snapt niet waar dit vandaan komt. Dat is nu eenmaal je karakter. Maar het baby’tje wat een gevoelig brein heeft reageert puur vanuit automatische reflexen. Het voelt en ervaart of er emotionele verbinding is en veiligheid is enorm belangrijk. Wordt er niet naar het zieltje geluisterd op dit niveau, maar is er dat oppervlakte leven, wat standaard is geworden in onze maatschappij, dan ervaart het baby’tje met een gevoeliger brein dit als onveilig. Het kunnen ervaringen zijn die een baby onbewust voelt rondom de thema’s welkom voelen, gezien voelen, gehoord voelen, verbinding voelen op emotioneel niveau. Het niet beantwoorden aan deze basisbehoeftes zorgt ervoor dat allerlei overlevingsdelen ervoor zorgen dat deze pijn niet gevoeld hoeft te worden. Een baby kan het beste die pijn bevriezen, door te dissociëren van een deel van waar die pijn in het lijf zit. Ons voelbrein zit voornamelijk in het lijf. Niet in onze hersenen. Ons buikbrein bevat vijf keer zoveel neuronen als onze hersenen. Elk soort emotie en ervaring zijn verbonden met onze organen. Het is letterlijk zo dat de neuronen naar die organen worden afgesloten, zodat we niet meer voelen. De emotie verdriet is verbonden met onze nieren of longen. De emotie bitterheid is verbonden met onze galblaas. Boosheid met meerdere delen. Woede kan verbonden zijn met ons gezichtsveld: blind van woede. Het is veel complexer en niet zwart-wit, maar om een beetje een idee te geven in hoe ons lijf in elkaar zit en lichaam, geest en ziel samenwerken.
Niet erkend zijn kan dissociatie geven op ons hele lijf. Veel mensen met de diagnose autisme hebben dit. Ze zijn volkomen afgesloten van hun gevoel. Autisme is aangeboren, maar de gevolgen zijn later ontstaan, en daar kun je aan werken als je lichaamsgericht gaat kijken, leert verbinden met je lijf. Hier is nog veel meer over te zeggen en kun je nog veel meer over leren. Het is een heel groot onderwerp.
Dus als bewuster gaan leven en weer leren connecten met ons lijf kan er weer balans ontstaan. Ik durf te beweren bij alle diagnosen uit de DSM5. Daarnaast is ook van belang dat we ons weer bezig gaan houden met de essentie van ons leven. Bezieling en verbinding. Wie zijn we nu echt en waarvoor zijn we hier op aarde. Ik zou zeggen: we zijn Gods schepping, en we zijn gemaakt om Hem de eer te geven. Ons leven leven in dankbaarheid aan Hem. Helaas is in veel kerken ook veel intergenerationeel trauma, is het beredenerende denken gaan overheersen, is heel veel toxiciteit omdat er een cultuur is gevormd vanuit angst en controle. Men zit dit niet in. Ook kerken zijn onderdeel van het collectieve trauma.
Wat we te doen hebben? Ik zou zeggen: werken aan heling. Aan verbinding met ons lijf. Ik zie video’s op youtube van de psycholoog Carl Jung. Wat had hij een inzichten. Hij zag dingen vanuit de onderlagen. In de hele geneeskunde zou men dit mee moeten nemen. Zoveel inzicht hij heeft gehad is bijzonder. Het collectief, de reguliere zorgwetenschap, staat hier echter zo ver bij vandaan, dat dit not done is. En dan in kerken komt hier nog bij dat met Jung ziet als gevaar, omdat hij zijn theorieën en inzichten uit allerlei primitieve culturen heeft gehaald waar veel occulte invloeden doorheen zouden zitten. Dat maakt het nog ingewikkelder en complexer. In mijn ogen hoef je als christen niet het hele wereldbeeld van Jung over te nemen, maar kun je dit integreren binnen de christelijke visie.
Het gaat erom dat we leren kijken in diepere lagen
Interessant is de podcast Zelfkennis (Youtube: ZELFKENNIS 1 - Fleur van Groningen met Severine van de Voorde). Er zijn mensen met een ander brein. Veel mensen met de diagnose kunnen alleen trauma hebben. Noem het dan sub-ADHD. Maar er blijven altijd nog mensen die nog steeds een ander brein hebben, hoeveel traumawerk je ook doet. De vraag is echter: is het dan een stoornis, of maakt de samenleving het onmogelijk om volledig zichzelf te kunnen zijn, wat het leven moeilijk maakt. Severine is wetenschapper, en vind dat Gabor Maté teveel aan de kant van trauma zit. Dus zij brengt vermoedelijk wat meer balans hierin, door te benoemen dat er altijd nog mensen zijn met een ander brein.
Reactie plaatsen
Reacties