Body-Mind (1) – De taal van ons lichaam

Body mind gaat over de taal van ons lichaam. Ons gedrag in het hier en nu is in het verleden geconditioneerd. Ons lijf is het gebied van onze stemming en fysiologie: ons voelbrein.

Het lichaam is wijs, de verwarring komt vanuit ons denken, ons verstand.

In ons celgeheugen ligt alles opgeslagen aan herinneringen die vroeger gebeurd zijn, zelfs in de baarmoeder. Verreweg het meeste zit opgeslagen in ons onbewuste geheugen (95 of 98%). We zijn voor slechts 2-5% bewust: ons denken, ons gedrag wat zichtbaar is. Het is heel moeilijk om alleen met je wil, met je bewuste denken, je gedrag te veranderen. Dat bereik je vaak maar voor een deel. Bijvoorbeeld bij een psycholoog, maar je leert daar vooral omgaan met hoe je bent, en niet de aansturing vanuit je onbewuste programma of aansturing te veranderen. Om echt te veranderen moet je naar je onbewuste brein, naar je voelbrein. Daar kun je alleen echt veranderen, transformeren. Voorbeelden van therapeuten die daarmee werken zijn lichaamsgerichte therapieën zoals haptonomie, ademwerk, acupunctuur, hypnotherapie, systemisch werk (familieopstellingen). De onderstroom in ons onbewuste geheugen, energie-blokkades kun je nauwelijks meten of vaststellen met zichtbaar aantoonbaar wetenschappelijk onderzoek. Dat is wel de voorwaarde die de reguliere geneeskunde stelt, en daarom is het nog allemaal alternatieve geneeskunde, terwijl er al tientallen jaren mee gewerkt wordt en er enorm veel praktijkgerichte ervaring is dát het werkt. Helaas is er veel polarisatie en onbegrip, speelt geld en macht ook een rol. Belangrijk is erbij te zeggen dat niet altijd alles gelijk werkt en soms is één ding niet genoeg om onbalansen te herstellen. En dan is het vaak een lange zoektocht welke therapieën je écht nodig hebt om te herstellen, en je moet alles zelf betalen. Gelukkig weten velen de weg te vinden binnen de alternatieve geneeskunde, maar bij de meesten is het nog onbekend en zit het in het verdachtenhoekje. Toch staan velen er op zich wel voor open. Goede uitleg is nodig vanuit mensen die het zelf ondervonden hebben. Wat wel en niet helpt. En hoé je je weg hierin vindt. Want vaak proberen mensen allerlei therapieën zonder te snappen wat ze doen. En dan zijn ze veel geld kwijt, en hebben steeds net niet datgene aangepakt wat noodzakelijk is om te herstellen. En dat vraagt ook om een totaal anders kijken naar een therapie. De reguliere zorg zorgt voor jouw gezondheid en maakt jou beter met een middel (zwart-wit gesteld). Terwijl alternatieve therapie gaat om de regie zelf in de hand hebben en je intuïtie leren volgen, zélf op zoek gaan naar wat je in kunt zetten om je eigen zelfgenezend vermogen weer te kunnen laten werken voor je. We zijn een zelfgenezend wonder. Zoals een snee in je huid vanzelf heelt, zo kan er héél veel in je lijf vanzelf helen, mits je de taal van je lijf leert begrijpen. En ook steeds meer leert begrijpen. En emoties zijn het meest belangrijk en het moeilijkst te snappen voor ons nuchtere Nederlanders. We zijn in onze cultuur verleerd om te connecten met ons lijf, met ons voelbrein. Dat is stap één om verder te komen. Het is niet een therapie die jou moet gaan helpen, maar je helpt jezelf door therapieën in te zetten die jouw zelfherstellend vermogen bevorderen. Er is bij veel mensen weerstand om te voelen, om ons lijf in te gaan, of ook veel onbekendheid. Terwijl je het eerst moet ervaren om het te leren. We leven in onze cultuur veel te veel in ons hoofd, in ons denkbrein, alles moet beredeneerd kunnen worden, anders is het ‘zweverig’. Terwijl iedereen gevoel en emoties heeft. Maar er zit vaak weerstand op on daarnaartoe te gaan. Het is ook eng als er ergens besef is dat er een bal zit met onderdrukte pijn, maar we hebben zulke sterke overlevingsstrategieën waarmee we ons overeind houden en ons sterk houden, dat is veilig voor ons zenuwstelsel. Of we houden ons juist vast aan dat we een diagnose hebben, dat er niks aan te doen is, dat het heel erg is en echt is, terwijl het onbewust overlevingsdelen zijn die ons bij onze pijn vandaan willen houden. En dit kan heel confronterend zijn om dit te benoemen. Toch kun je het ook serieus nemen en de touwen zelf in handen nemen. Je niet langer door je ziekte laten beheersen, maar luisteren naar wat je lijf je nu al die tijd écht wil vertellen.

Veel mensen zijn zich wel bewust dat je van alles tegen kunt komen als je naar binnen gaat je lijf in, je echt gaat voelen. Iedereen heeft delen in zich die ooit als kind zijn weggestopt, omdat er een moment was dat je iets ervaarde wat te heftig was als baby of embryo. Je ervaarde geen binding met je moeder. Een bevalling op zich kan al traumadelen geven in je systeem, om dat je gemiddeld zes keer bijna bewusteloos raakt als baby tijdens de bevalling. Baby’s ervaren ook een verlies van een tweeling. Eén op de zeven mensen was er één van een tweeling waarvan er maar één overleeft. Dat weet je als moeder vaak niet eens. Toch kan iemand in zijn leven allerlei patronen hebben die daarop wijzen. Altijd een gevoel van leegte. Of je hebt de ziekte van cröhn die daar ook verband mee kan hebben. Zie bijv. Healthpulse.nl van Dennis van Vugt.

Er is geen mens die als kind volledig aan zijn emotionele behoefte is vervuld. Er is ook geen mens volledig verlicht en getransformeerd. Iedereen heeft delen in zich die nooit volwassen zijn geworden, delen die we als kind weggestopt hebben omdat iets toen te heftig was. En op die delen worden we in het heden getriggerd. Onze overlevingsdelen hebben we gevormd, die vormden zo ons karakter. Maar ons karakter is vaak niet ons pure ik, wie we puur zijn. We zijn allemaal beschadigd in stukjes in ons. We hebben allerlei patronen ontwikkeld om niet steeds onze pijnen te voelen. Bijvoorbeeld humor is zo’n heel positieve manier om onszelf te beschermen tegen het voelen van onze pijn en om ervandaan te blijven. Als iets te dichtbij komt voor ons kunnen we melig gaan doen. Toch is het ook negatief, want je mist contact met iets van je echte zelf, en je kunt je niet volledig openstellen voor een ander. En in een relatie geeft dat oppervlakkigheid en wordt diepe verbinding gemist. Voor veel mensen prima, maar het is wel zo dat ze niet beter weten. Ze weten niet wat voor rijkdom ze missen. En wat ook vaak gebeurd is dat er meer conflicten zijn, meer kans op scheiding, en dat je kinderen dezelfde patronen gaan leven. En het is zó mooi als je innerlijk werk gaat doen. Gaat werken aan innerlijke heling, en je omgeving heelt voor een deel mee. Je eigen energie-frequentie breng je omhoog, en die geef je door aan je omgeving. Alles is energie, alle materie is een energieveld, deeltjes reageren op deeltjes, de kwantumfysica heeft aangetoond dat deeltjes soms op elkaar reageren van heel verre afstand. Ook al is heel veel nog onbekend en niet meetbaar. Er zit meer in de schepping dan wij op school geleerd hebben.

Dus een grapje tussendoor maken om maar niet te hoeven voelen. Om maar niet kwetsbaar te hoeven zijn. Dat is eng. We kunnen patronen hebben dat we vooral analyseren, beoordelen, de harmonie bewaken, als een kameleon meebewegen en waardering teruggeven aan mensen om ons heen, of juist denken: ‘wat een aansteller’. Terwijl dit allerlei overlevingsmechanismes zijn om (onbewust) niet te hoeven voelen, bij jezelf vandaan blijven, niet in verbinding staan met innerlijk. En dit terwijl er toch van alles inwendig bij je gebeurt, maar in het begin kun je soms dit niet eens bewust voelen. Je zegt dat je jezelf prima voelt, en dat lijkt ook zo. Toch kan een ander soms wel bij jou waarnemen dat je ergens in geraakt wordt. Body mind gaat erover dat je dit nieuwe, onbegonnen gebied gaat leren kennen en ontdekken. Het voelt zo veilig in je hoofd. Daar heb je gevoel van controle. Ons lijf vertelt ons alles. Achteraf weet men vaak dat het lijf iets aangaf, maar pas toen je burnout raakte of ziek werd, werd je je er pas echt bewust van. Het is een proces om te leren de taal van het lijf te verstaan. Een groot pionier is Gabor Maté, die veel onderzoek deed en o.a. het boek ‘Wanneer je lichaam nee zegt’ schreef.

Ons denkbrein, ons bewuste, de 95% kun je vergelijken met de kapitein van het schip. Ons voelbrein, ons onbewuste zijn de scheepslieden. Zij hebben zo enorm veel ervaring en weten hoe ze het schip in evenwicht kunnen houden. En de kapitein overziet alles en stuurt. Als een scheepsmannetje signalen toont, als iets in ons lijf in onbalans raakt, moeten we leren luisteren naar wat het te vertellen heeft. En heel vaak zijn onderdrukkende chemische medicatie niet nodig als je weet hoe je het op een natuurlijke manier kunt aanpakken. Het lichaam kan zoveel zelf oplossen. Verbazend veel. Maar wat vertellen de scheepsmannetjes jou? Wat hebben ze nodig? Als we al in connectie hebben leren leven met ons lijf, dan kunnen we vaak sneller bijsturen en de harmonie weer hervinden. Toch vraagt dit een manier van leven die haaks staat op onze Westerse manier van denken. We willen vaak niet voelen. Ons lijf hangt er maar een beetje bij en moet het gewoon doen, anders gaan we naar de dokter. ‘Wij zijn ons brein’.

Het woord emotie komt uit het Latijn, van het woord emovere, dat betekent bewegen, naar buiten bewegen. Ook het woord motivatie is afgeleid van het woord emovere. Emoties zijn sterke gevoelens die iemand krijgt door zijn stemming, omstandigheden of relaties met anderen.

Een mooi beeld is die van de kwal. Een kwal heeft een ritme van beweging. Hapjes zand vormen een bedreiging voor de kwal. Komt een kwal in de buurt van een hapje zand dan slaat hij dicht, en wacht tot het gevaar geweken is, zonder er een oordeel over te hebben. Wij mensen verschillen van een kwal, wij hebben overtuigingen, zoals schaamte en verwijt. Wij bouwen mechanismes op om pijn niet te voelen, zoals een muurtje om ons heen voren, ontkenning: ‘Het is er niet’, veel werken, drugs, eten om te verdoven, bagatelliseren, veel sporten, in boeken wegzinken, vermijden, lachen, gek doen, terugtrekken, geen hulp aannemen, stoer doen, ons sterk en dapper voor doen, show, rebelleren, maskeren, uit je lijf gaan, ruzie zoeken, hyperfocus of preoccupatie, onszelf afsluiten, dissociëren, people pleasen (please gedrag, dat is eigenlijk alles hiervoor genoemd), perfectionisme, altijd excuseren, narcistische patronen enz.

Niemand is 100% in de basisbehoeftes vervuld als kind, iedereen heeft zo zijn eigen overlevingspatronen ontwikkeld. Plus alles wat er daarna in het leven nog bij is gekomen. Alles bij elkaar maakt dit dat je soms letterlijk ‘vast’ zit, voortdurend in de overleef-stand staat. Delen in jezelf heb je al heel jong, onbewust, weggestopt in bevroren delen, freezes. Maak je in het heden iets mee wat op dat wat in zo een bevroren deel zit lijkt, dan word je getriggerd. Hiervoor noemde ik dat kinddelen of traumadelen. Het is net hoe het voor jou begrijpelijk is. Want kinddelen is niet voor iedereen helder, en traumadelen geeft verwarring omdat de term trauma nog niet bekend is als vroegkinderlijk trauma, complextrauma. Maar het is wel trauma. Een shocktrauma kent iedereen wel, je maakt in korte tijd iets mee wat te heftig is voor je om te kunnen verwerken, en je stopt dit pijnlijke weg in een dichte kast, je bevriest een deel. Dit is vaak duidelijk aanwezig in je leven. Complextrauma is minder goed te herkennen, omdat het vaak niet één gebeurtenis is, maar je werd te lang niet in je behoefte vervuld, waardoor je een deel wegstopt in een kastje om die pijn niet steeds meer te hoeven voelen van niet gehoord worden. Ook langdurig pestgedrag valt hieronder, dit is ontwikkelingstrauma. Dit uit zich vaak in snel overprikkeld zijn, negatief zelfbeeld, perfectionisme of adhd-achtige klachten.

Veel mensen denken dat zei geen problemen hebben en dat dit hun niet raakt. Het leven is nu eenmaal zo. En dat kan prima zijn. Totdat het teveel gedoetjes zijn die iemand vast doen lopen in het leven of men op zoek gaat omdat men toch last heeft van hinderlijk gedrag. Men beseft dat men iets mist, wat bij anderen prima verloopt. Mensen kunnen zich bewust worden dat ze als kind niet helemaal in hun basisbehoeften zijn vervuld. En dat hun problemen daarmee in verband staan.

De eerste duizend dagen vanaf de conceptie zijn de belangrijkste voor de rest van je leven en bepalen in hoeverre jij je verbonden voelt (bestaansrecht voelt, dat je ertoe doet).

Dat je afgestemd bent op je eigen behoeftes (je overvloed kunt ervaren).

Dat je een natuurlijk vertrouwen hebt in jezelf en anderen, dat je veiligheid ervaart en vertrouwen in je omgeving. Dat je jezelf kunnen zijn, verantwoordelijkheid kunnen nemen voor jezelf, jezelf levendig en verbonden voelen met jezelf en anderen, en levenskracht ervaart en een gevoel van welstand en expansie.

Als baby waren we totaal afhankelijk van anderen in het voorzien worden van onze ontwikkelingsbehoeftes, en ze zijn lang niet altijd vervuld. Op basis daarvan nemen we onbewust (automatisch, vanuit overleving) beslissingen over hoe we in het leven ‘moeten’ staan. Overlevingspatronen zijn vaak ook onze kwaliteiten geworden, maar ze kunnen ons ook op een bepaald moment in ons leven gaan tegenwerken, waardoor je aan de buitenkant iets anders laat zien dan je eigenlijk van binnen voelt. Dan gaan ze je vaak bakken met energie kosten, je blokkeren om jezelf te kunnen zijn, je stress geven of je rusteloos laten voelen. Stress heeft weer invloed op slaap, ademhaling, immuunsysteem, energieniveau en gezondheid. En hoe meer je van die traumadelen hebt, die overlevingsdelen zijn geworden, hoe meer kans je hebt dat je uit balans raakt en ontregeld raakt. Bij de één uit zich dat meer lichamelijk, bij de ander meer psychisch, zoals een depressie of adhd-patronen. Het mooie van deze benadering is dat een eventuele diagnose die je hebt gekregen veel dynamischer is dan je is verteld. Je kunt voor een groot deel werken aan heling, net hoever je zelf wilt gaan, wat bij jou past, en tot wanneer jij het prima vindt om mee te leven. Maar een helende reis is een levenslange reis, en moet geen doel op zich worden. Dat is wel een valkuil. Het uitgangspunt blijft dat je goed bent zoals je bent, maar je kunt altijd blijven werken aan jezelf. Innerlijk werk, zoals een familie-opstelling, een traject bij haptonoom of lichaamsgericht therapeut enz. Net zoals je auto en huis onderhoud vraagt is je lijf het des te meer waard om te werken aan heling. Bessel van der Kolk schreef het boek ‘Traumasporen’, en hij denkt dat we 80% van de chronische ziektes kunnen voorkomen als we allemaal aan onze trauma’s zouden werken en innerlijk werk gaan doen. De ballast uit het verleden in ons opruimen. Het zal niet bereikt worden, maar het zegt wel wat. Het is het waard om hiermee bezig te gaan, voor jezelf en voor je omgeving. Als we ons dit bewust zijn, weet je in ieder geval dat het mogelijk is. Dat er meer mogelijk is dan je nu wellicht denkt, en wat ons wordt voorgehouden vanuit het reguliere denken. Ook in die wereld groeit het bewustzijn en is interesse voor pioniers als Peter Levine, Gabor Maté en Jan Bommerez, Debbie Bernasco.

Als dit dus een manier van leven wordt, van levensonderhoud, kun je steeds meer laagjes van de ui afpellen. Helen van complextrauma is een langzaam proces. Podcasts met Jan Bommerez zijn zeer aan te raden. Je moet er geld voor uitgeven, maar dat doen we wel aan vakanties en een auto, maar vaak niet aan onze gezondheid. We denken dat de overheid voor onze gezondheid moet zorgen, maar die vergoedt ook niet het onderhoud van ons huis of onze auto. Investeren in je eigen helingsproces levert zo veel op. Je kunt je steeds meer leren verbinden met jezelf en anderen, waardoor je meer jezelf kunt gaan leven i.p.v. steeds te leven en te reageren vanuit je traumadelen.

Hoe je dit doet en wat het is om naar binnen te gaan en welke weg je kunt gaan wil ik in latere afleveringen uitwerken. Er zijn tal van wegen en mogelijkheden. Het is een zoektocht naar wat voor jou werkt.

N.a.v. podcast De Eerste Verdieping opleidingen Hoe word ik van een gatenkaas een pannenkoek