Ik heb de laatste jaren een zoektocht gemaakt, die ook wel eenzaam was. Ik voelde me daarin wel tussen verschillende spanningsvelden staan, waarin weinig beweegruimte was. Ik heb mijn eigen weg moeten vinden en blijf nog steeds open staan voor nieuwe inzichten, en ben tegelijk voorzichtiger geworden in stellige uitspraken over hoe het is. Hoe meer ik weet (hoe breder ik me verdiep), hoe minder ik het weet (hoe bescheidener ik word). Het maakt voorzichtig. Elke kerkelijke stroming en beweging heeft eigen dogma’s gevormd, en onderling staan ze haaks op elkaar. Hoe meer men zich op Gods Woord wil beroepen, hoe radicaler en stelliger een groep wordt. In traditionele Westerse christelijke stromingen wordt daarbij sterk vanuit het linkerbrein gedacht. Men heeft moeite met Bijbelboeken als Openbaringen en profetische boeken. Vooral de diepere lagen en het denken in beeldende dieptes (ook in de gelijkenissen van Jezus), is er vaak een vaste manier van uitleg en interpretatie, terwijl in mijn juist het rechterbrein nodig is om echt bij de eigenlijke strekking te komen. Het loskomen van letterlijk denken, en dynamisch denken is daarbij nodig. De gaven van genezingsbediening en spreken in tongen is helemaal verdwenen en muziek is erg statisch en sober. Bewegen, het lijf en dansen, zoals David danste voor de ark, expressie geven aan natuurlijke gevoelens en uitingen zijn uit onze cultuur gebannen door allerlei normen en overtuigingen die opgelegd zijn. Alleen jonge kinderen hebben deze vrije expressie. Maar hen worden manieren aangeleerd waarbij ze leren hun vrije expressie te onderdrukken en niet te uiten. Zich vrij uiten mag alleen binnen de beschaafde normen en waarden van de cultuur. Kinderen wordt geleerd stil te zitten in de kerk. Een vrije spontane beweging wordt al te vaak afgeleerd waardoor er structureel een vrije beweging wordt onderdrukt, waarbij het lichaam uiting wil geven aan het leven: aan verbinding. Bij structurele onderdrukking leren mensen een patroon aan van het tegenhouden van uitingen die juist gezond zijn en die te maken hebben met emoties, met verbinden, met emotionele connectie. Als deze niet meer beantwoord worden, gaan mensen vastzetten. Veel mensen zitten letterlijk vast, en dit is zichtbaar in hun lijf, in hun houding en bewegingen. Ik zat zelf ook vast. Het is een heel proces om dit om te buigen. Om weer meer jezelf te worden. Binnen religieuze gemeenschappen is het vaak moeilijker om hier verandering in te brengen, omdat er religieuze overtuigingen aan zijn verbonden. Dansen mag niet. Het is eerbiedig om stil te zitten in de kerk en als het even kan zelfs je niezen in te houden bijvoorbeeld. Boos worden is zonde. Terwijl Jeremia zijn boosheid uit naar God: ‘waarom moest ik geboren worden’. En hij krijgt geen antwoord. Ook geen veroordeling van God. Ruimte geven aan emoties, daar is blijkbaar ruimte voor bij Hem…
Een andere gedachte die veel mensen hebben: je moet je ouders gehoorzamen, dus moet je in hun spoor gaan, je doet hen verdriet als je je eigen weg kiest. Zelfs al doe je dat met God. Er komt wel steeds meer deskundigheid binnen kerken, dat het belangrijk is los te laten en geen ongezonde manipulatie uit te oefenen op je kind, maar de dialoog aan te gaan. Het is soms heel subtiel, waarbij er toch een claim gelegd wordt op je kind, en die zich niet vrij voelt om een eigen weg te gaan.
Er zit collectieve angst onder het strak vasthouden aan dogma’s, het controleren van mensen. Dit gebeurt in kerken en vanuit de overheid volop. Gezonder is vanuit verbinding en dialoog mensen verantwoordelijkheid te geven, en tegelijk goede regelgeving te hebben, maar altijd vanuit verbinding.
Zomaar wat gedachten en inzichten die ik heb gekregen. Ik zocht zelf veiligheid als kind. Dat vond ik niet. De wereld was bedreigend. Innerlijk had ik veel onzichtbaar trauma. In mijn zoektocht naar de zin van mijn bestaan, zocht ik God. De veiligheid zocht ik als 16-jarige in een kerk die juist dit strakke heeft. Dit heeft mij houvast gegeven in die periode. Maar nu zie ik hoe betrekkelijk veel structuren zijn, hoeveel angst er zit binnen deze cultuur. Heel veel ongezonde structuren die mensen vasthouden in angst. Ook al hebben mensen die er zich fijn in voelen ook tegelijk heel veel houvast. Een vast omlijnd gevormde waarheid biedt mensen houvast.
Met de inzichten die ik nu heb gekregen ben ik veel dingen in gaan zien. En anders gaan zien. Ik kan nu veel ruimer denken en heb een veel minder vaste mening van de waarheid. De Bijbel is mijn houvast en richtsnoer voor het leven. En tegelijk zitten er zo veel lagen en dieptes in, die mij veel voorzichtiger gemaakt hebben in het vormen van een vaste overtuiging. Voor veel mensen is dit eng. Loslaten is eng. En daar zit al een aanwijzing dat overgave voor heel veel mensen moeilijk is. Terwijl tegelijk de boodschap van Jezus Zelf heel veel gaat over overgave.
In de maatschappij is het best een zoektocht om mensen te kunnen bereiken die te kampen hebben met chronische ziektes, en die in mijn ogen veel meer kunnen doen, en er veel meer mogelijk is. Het ligt nogal gevoelig. In de christelijke wereld ligt het nog een stuk gevoeliger, omdat er een religieuze lading is gegeven aan veel wat ligt buiten ons bevattingsvermogen: het is al snel occult als we het hebben over energie, frequentie, heling. Ik denk dat dit veel te snel wordt gedaan. Met de inzichten die ik de laatste jaren heb gekregen heb ik me veel met deze vraag beziggehouden. Het is wel een eenzame zoektocht geweest. In een groot deel van de christelijke wereld, het Westerse christendom, is men erg beredenerend gaan denken. Iedere groep heeft zijn eigen dogma’s gevormd, zijn eigen theologische afbakening als het gaat om een Bijbelse visie op ziekte en genezing.
Het Westen is de laatste vijfhonderd jaar sterk gericht op wat zichtbaar is. Wat niet zichtbaar is, is al snel vaag. Energie is een vaag begrip. Allerlei vage krachten in het heelal en daarmee experimenteren is ook niet zonder gevaren. Daar zijn talloze voorbeelden van. Tegelijk zijn er ook talloze voorbeelden van eeuwenoude helingsmethoden die enorm goed werken. Acupunctuur en homeopathie bijvoorbeeld zijn heel effectieve methoden. De wetenschappelijke onderbouwing blijkt vrij lastig, wat er precies gebeurt. De theorie erachter blijft een theorie, die waar kán zijn, maar wat niet bewezen is. Toch mis ik in de westerse geneeskunde een brede kijk op het universum. Ik mis het kijken vanuit de volle breedte, vanuit het geheel. Het gehele plaatje. Zonder dit plaatje nog te kunnen begrijpen, maar de grote lijnen, het grote geheel, en van daaruit kijken naar wat werkt wel. De westerse geneeskunde is gericht op het onderzoeken naar wat de oorzaak is van ziektes, en men kijkt dan naar externe omstandigheden. Maar kijken op zielsniveau, op niveau van onbewuste overtuigingen, trauma’s in ons onbewuste celgeheugen, dit staat in de kinderschoenen.
René Descartes (1596-1650) Filosoof die het rationalisme. Globaal gezegd werd de gedachte: alleen wat tastbaar is te bewijzen nemen we aan als waarheid. Hij rekende af met de filosofie van Aristoteles die een analytische manier van denken had: het destilleren van een algemeen geldende waarheid uit het doen en laten van het individu en de waarneembare werkelijkheid. Hij had een veel groter en dynamischer begrip van de werkelijkheid en zag de werkelijkheid bestaande uit vier elementen: aarde, water, lucht en vuur. Het vijfde element daarbuiten: de sterrenhemel. Daarbuiten in de uiterste sfeer is God, de Onbewogen Beweger.
De filosofie van Descartes heeft de laatste vijfhonderd jaar grote invloed gehad op het wetenschappelijk denken. Het was een visie die die ook een reactie was op allerlei bijgeloof vanuit de middeleeuwen. Door rationalistische te denken leerde het volk weer ‘gezond helder denken’. De huidige manier van wetenschap is hier sterk door beïnvloed. En begin de 20e eeuw is de farmaceutische industrie zo’n beetje dé standaard geworden om ziekten te bestrijden of onderdrukken. Met de kennis die hiermee opzij is geschoven is het de grote vraag of farmaceutische middelen altijd de beste middelen zijn om ons gezond te maken. Daarnaast is onze manier van leven aan de ene kant veel hygiënischer geworden wat de gemiddelde levensverwachting hoger heeft gemaakt, maar tegelijk zijn we steeds kunstmatiger gaan leven, en in bepaald opzicht hebben we onszelf als mens ook enorm verzwakt. Het aantal chronische ziektes blijft stijgen. Rond 2000 had ca een kwart van onze bevolking een chronische ziekte. In 2025 ruim de helft. Ziektes als suikerziekte, kanker
Toen ik me verdiepte in de holistische geneeskunde ben ik ervan overtuigd geraakt dat deze tak van de geneeskunde herwaardering verdiend, en mogelijkheden opent voor patiënten. Het wordt enorm tegengehouden door de heersende mening dat er eerst wetenschappelijk bewijs moet zijn dat een therapie werkt. Ook al wordt er al jaren met succes mee gewerkt, en herstelt een ruime meerderheid van de mensen met een therapie, ‘bewijs dat maar’. Niemand gaat kijken bij zo’n praktijk om te kijken. En als een journalist dit wil onderzoeken, riskeert die zijn baan. Zo erg is het gesteld. Zo’n wantrouwen, vooral sinds 2009, na het geval met Sylvia Millecam, een bekende Nederlander met borstkanker die te behandelen was, maar zij koos voor Jomanda i.p.v. chemo. Ze overleed aan borstkanker, en dit is zo een omslag geweest in onze samenleving, dat o.l.v. minister Borst een wet werd aangenomen om meer controle uit te oefenen op onbewezen therapieën. Ook al getuigen honderden mensen wel geholpen te zijn van de meest diverse ziektes, die de reguliere zorg niet kon verhelpen. Het is zo uit verband geraakt. Ik snap niet meer met de inzichten die ik nu heb dat er zo veel vertrouwen is in de reguliere behandeling voor kanker, en zo weinig voor alternatieve behandelingen.
Ik heb me verdiept in de gedachtes die heersen in christelijke kring. Bijvoorbeeld R.H. (Rob) Matzken (1928-2004). Bekend om zijn waarschuwende boeken over occultisme, modern heidendom enz. Was verbonden aan de Evangelische Hogeschool. Was erg gefocust op het gevaar van duivelse machten en zag die overal in. En daarin ging hij vrij ver. Hij schreef een Handboek over New Age, Occultisme en Esoterie waarin hij bijna alle holistische therapieën afwijst. Bijvoorbeeld acupunctuur maar ook NLP worden radicaal als gevaarlijk neergezet. Zijn manier van denken zie ik veel terug in Evangelische kringen. In traditionele kerken ook wel, ook in de reformatorische wereld. Refoweb beroept zich, vooral na 2010, veel op St. Promise. De baptistische Gerard Feller heeft veel artikelen daarvoor geschreven. Ik zie het als een soort christelijke variant van de Vereniging Tegen Kwakzalverij. Deze is ook erg actief geweest sinds 2009 toen Jomanda haar genezingsdiensten hield als medium en healer. Een medium heeft contact met de geestelijke wereld ‘aan de andere kant’, of met informatie vanuit het universum. Dingen die wij als mens niet weten, daarvan liggen de antwoorden in het universum. Met deze frequentie kun je contact krijgen als je deze gave ontwikkelt. Vanuit de Bijbel zou ik dit afwijzen. Want het is God bij Wie we juist terecht kunnen. En Hij wil dit geven. Alleen Westerse christenen geloven over het algemeen niet meer zo in de genezende kracht van God. Wel dat Hij het kán doen, maar dan is dat meer uitzondering dan dat Hij dat wil geven, en dat Hij de gave van het gebed gegeven heeft om in geloof te gebruiken tot heling. Alleen zijn we zó verstandelijk gaan denken dat we meer vertrouwen op ons verstand, en de reguliere gezondheidszorg hoger waarderen dan de kracht van God. Met de kennis en inzichten vanuit de Oersterk Podcast, Germaanse Geneeskunde, Vilna van Betten, Joe Dispenza denk ik eerder dat dit gedachtegoed dichter bij de Bijbel staat op veel punten dan de reguliere gezondheidszorg. Hoe kundig de reguliere geneeskunde ook is, maar wel op een heel beperkt gebied: alleen wat men kan meten, wat zichtbaar aangetoond is. Liefde wetenschappelijk bewijzen is heel moeilijk. Maar dit wordt ook niet gebruikt bij wetenschappelijk onderzoek naar bijvoorbeeld de oorzaak van kanker. Terwijl trauma, onderdrukte emoties, zielsthema’s, iemands levensdoel en missie, en alle verstoringen van onze natuurlijke harmonie meespelen. Maar al te vaak heb ik in onderzoeken in de reguliere kranten die ik de laatste twee jaar las teruggezien dat er vaak enkele oorzaken worden genoemd. Bewezen werd dat PFAS slecht was. De hele focus ging hier heen. Teveel suiker en roken is slecht. Maar wat onbewuste trauma’s doen in ons hele systeem, dat is heel moeilijk aan te tonen in een onderzoek. Maar theorieën die dit beweren die worden maar al te vaak geheel weggezet als onzin, met name door de Vereniging Tegen Kwakzalverij. Terwijl men in Oosterse en traditionele volken deze kennis al lang vindt. Energetische blokkades en heling daarvan door sjamanen enz. Voor mij is dit steeds minder vaag geworden. Het is ook mijn zoektocht naar waar de grenzen liggen. Maar vanuit de wetenschap van de kwantumfysica moeten er veel gevormde visies in de christelijke wereld bijgesteld worden. Net zoals dat de aarde plat zou zijn. Er zijn zoveel onderzoeken die aantonen dat bidden ook wetenschappelijk gezien werkt, en dus in de schepping al zit. We beïnvloeden met bidden het veld, het universum. Alles is trilling, alles is energie. En we kunnen het veld beïnvloeden met onze gedachten. Ook op afstand. Hoe dit precies werkt is met de huidige wetenschappelijke inzichten nog niet te begrijpen, maar misschien moeten we heel onze kijk veranderen. Wat we op scholen leren is dat alles materie is. De stap naar dat alles energie is, is groot. Want dit heeft veel (positieve) gevolgen in de medische kennis en hoe mensen genezen kunnen worden. De Westerse mens is hier nog niet klaar voor, men staat hier nog niet voor open.
Als met al ben ik veel voorzichtiger om te snel te oordelen dat iets occult is. Het belangrijkste is dat je dit in je persoonlijke relatie met God zelf onderzoekt. Maar ik denk dat vele meningen die er rondgaan in de christelijke wereld veel te stellig zijn en vooral vanuit angst zijn voor het onbekende. Terwijl tegelijk wel vertrouwd wordt op de reguliere gezondheidszorg, overheid, op geld en goed. Overal mogen we voorzichtigheid betrachten en tegelijk ook leven in vertrouwen op God.
Hieronder nog een aantal pioniers die mij hebben geïnspireerd.
Enkele christelijke pioniers die mij inspireren:
Anna Terruwe (1911-2004)
Roomse Nederlandse psychiater die de bevestigingsleer ontwikkelde. Ze stelde dat veel negatief gedrag en veel neurosen te verklaren zijn door te weinig emotionele bevestiging in de jeugd. Kinderen die gebrek aan emotionele bevestiging hebben gehad ontwikkelen wat zij noemde frustratieneurose. De kern van het helingsproces is het hervinden van de eigenwaarde door wederzijdse bevestiging. Juist in het geloof is veel bevestiging te vinden.
Leanne Payne (VS, 1932-2015)
Amerikaans boegbeeld van een beweging onder christenen die nadrukkelijk aandacht vraagt voor het ervaren van Gods tegenwoordigheid en genezing van de hele mens. De weg van innerlijke genezing op gebed en het ervaren van Gods tegenwoordigheid. Haar zorg voor homo’s die zij intensief begeleidde naar genezing wordt als omstreden gezien, daarin werd zij niet begrepen. Volgens haar organisatie heeft ze honderdduizenden christenen geholpen op de weg naar innerlijke genezing. Zie website tpz.nu en het artikel hieronder. Treffend wat erin staat, een zin die mij raakte: ‘We moeten elkaar als christenen bevragen, maar we mogen het werk van God niet blokkeren en zo de genezing van Gods volk tegenhouden.’
Schreef 7 boeken over haar veelomvattende visie op pastoraat:
+Crisis in mannelijkheid (1985)
+Gods tegenwoordigheid geneest – (1997, over vergeven en vergeving ontvangen)
+Herstel van identiteit door genezend gebed - Restoring the christian soul (drie barrieres die christenen tegenkomen in hun groei naar volwassenheid: zichzelf aanvaarden, anderen vergeven, vergeving accepteren)
+Luisterend bidden - Listening prayer (1998, Gods stem herkennen, blokkades die ons tegenhouden Zijn stem te horen, gebedsmap: het Woord, lofprijzing, dankzegging, voorbede, vergeving en toewijding)
+Heaven’s calling
+Aslans adem (over het denken van C.S.Lewis)
+Gebroken beeld (over genezing homoseksualiteit en geldt tegelijk ieder mens)
+U riep in Ik antwoordde (autobiografie, 2008)
Heeft veel raakvlakken met mijn visie. Zij dacht theologisch veel meer zoals in de Oosterse Orthodoxe Kerk, niet in vaste dogma’s. Maar ze had wel diepe inzichten in heling op diep niveau en ontwikkelde met haar kennis vanuit de Oosterse tradities een Bijbelse manier om in relatie met God te helen. Ze had inzicht in de innerlijke tweedeling tussen de anima en animus, het mannelijke en vrouwelijke. Als dit niet in balans is vanwege een ongezonde hechting, een vader en moederwond, dan ontstaat er in de onderlaag een ongezonde dynamiek, een onderstroom die zorgt voor een onbalans in de persoonlijkheid. Door dit vanuit de diepste lagen weer te helen, kan in veel gevallen ook homoseksuele gerichtheid weer geheeld worden. Els van Steijn is vandaag de dag bekend met familieopstellingen, en getuigt van dezelfde dingen die zij meemaakt in opstellingen. Pubers die zichzelf niet thuis voelen in hun geslacht en van geslacht laat veranderen raadt zij aan eerst familieopstellingen te doen. In veel gevallen ziet zij heling gebeuren.
Janna Beek,
Lichaamsgericht traumatherapeut, noemt ook Leanne Payne
Ze is te gast in de podcast Bij Jorieke van Groot Nieuws Radio en schreef ook een boek
Ds. David A. Seamands (1922-2006)
Auteur, geleerde en leider van de evangelische vernieuwingsbeweging binnen de United Methodist Church, geboren in India uit missionarissenouders. Hij diende met zijn vrouw Helen als missionarissen in India van 1946-1962. Werd in 1962 predikant in de VS. Diende daar 22 jaar de Wilmare United Methodist Church. Was actief op gebied christelijke counseling, werd in 1992 erkend als pionier op Congress of Christian Counseling samen met Larry Crabb, Gary Collins en James Dobson.
Hij zag in het pastoraat mensen worstelen met zichzelf. Hun problemen werden niet opgelost door de prediking van het Woord, de vervulling met de Heilige Geest, de sacramenten of het gebed. Hoewel ze wanhopig baden, leken hun gebeden niet te worden verhoord. Ze deden alles wat van een christen zou moeten worden verwacht, maar zonder resultaat. Ze speelden voortdurend de plaat van hun oude nederlagen, en de naald bleef steken in de groef van voorspelbare emotionele patronen. Ze gingen door met bidden en belijden, maar raakten steeds dieper in de desillusie en wanhoop. In gebed leidde God hem ertoe zijn pastorale werk uit te breiden met speciale zorg en voorbede voor beschadigde emoties en nog niet genezen herinneringen. Hij gaf geluidscassettes uit van lezingen en die werden verspreid. In de twintig jaar dat hij diende heeft hij van duizenden christenen gehoord dat ze eerst nederlagen leidden, maar nu een bevrijding hebben ervaren van emotionele problemen en herinneringen aan gebeurtenissen aan het verleden.
Seamonds gaat niet zo diep als de inzichten die ik nu heb, maar ik vind het wel bijzonder hoe hij hier diep inzicht in had, eigenlijk al intuïtief aanvoelde wat beschadigde emoties doen in mensenlevens, zonder dat hij de kennis had van Gabor Maté en Peter Levine. Hij heeft dit wel aangevoeld en de gave gehad hier in het pastoraat iets mee te doen.
Boeken:
Healing for Damaged Emotions - Genezing van beschadigde emoties (1981)
Kinderlijke dingen opbergen (1982)
Genezing van herinneringen (1985)
Genezende genade (1988)
Dick Tom
Genas van manisch-depressieve episode, en zag er intuïtief patronen in, i.p.v. dat het een stoornis was. Onderliggende patronen in je karakter kun je genezen door deze te doorbreken. Hij ontwikkelde een pastorale methode waar hij zelf mensen
Boeken:
Levenskracht door het fundament, 2004
Goed slapen kan iedereen, 2005
Weg uit Manisch-depressieve levenspatronen, 2007
Op de achterkant van het boek staat deze treffende inhoud:
+Onverwerkte innerlijk pijn uit ons verleden is vaak een bron van diepe angst voor herhaling van, of zelfs de herinnering aan de situatie waarin deze pijnen liggen.
+Deze diepgelegen angst drijft ons tot één van de volgende gedragsreacties: of we vluchten uit angst voor de pijn in een depressieve- passieve houding, en/of we vechten uit angst voor de pijn in een agressieve-overactieve houding.
+Deze zo te noemen ‘slingerwerking’ die zich uit in allerlei manisch-depressieve levenspatronen is blijvend tot rust te brengen door de innerlijke pijn te verzorgen
+Als u één van de hierboven genoemde levenspatronen herkent, weet dan: voor iedereen is er een uitweg naar een patroon vol van stabiliteit en… blijvende levenslust
Dinekevankooten.nl
Dr. Raymond R. Hausoul en Wim J. Kok
Schreven een evenwichtig boek: Jezus geneest vandaag (2021). Een zeer waardige studie over een het vormen van een christelijke visie over genezing. Aan de hand van vier modellen die globaal gezien voorkomen in de christelijke wereld:
+ Het Jezus-model: globaal genomen de visie dat de genezingsbediening nooit is opgehouden, omdat het ook in Handelingen voorkomt. De brieven staan in een ander perspectief, daar lezen we er niet over, maar dat wil niet zeggen dat het is opgehouden. Bij de kerkvaders lezen we dat het veel voorkwam. In de middeleeuwen was er veel bijgeloof en heeft de Roomse kerk er een sacrament van gemaakt. Toen is het in verval geraakt en kwamen er nog maar weinig genezingen voor. Luther was nog ontvankelijk voor genezing op het gebed. Hij paste het drie keer toe met zegen. Calvijn zag het anders en heeft de deur dicht gedaan als het gaat om deze bediening. Er zijn stromingen die genezing claimen. Deze houding kan heel schadelijk zijn. Wim schrijft zelf hoe hij genezingsdiensten hield in Nepal en Nederland waar de meesten genezing ontvingen. Degenen die niet genazen, daar oordeelt hij niet over. Belangrijk is pastorale zorg en geen mensen beschadigen. Er staat nergens dat God ziekten wil. Het gaat in alle gevallen om kruisdragen omwille van het geloof.
+ Het Paulus-model: We hebben ons kruis dragen in ons leven, dat kunnen ook ziekten zijn
+ Het Jakobus-model: Genezing zal God geven op het gelovig gebed.
Het Johannes-model: Het is Gods welbehagen dat mensen ziek worden of gezond blijven. Hij heeft er Zijn wijze bedoeling mee, die wij niet altijd begrijpen in het hier en nu.
Life Changing Prayer – Een manier van bidden op het gebied van trauma’s en benauwdheden. Te beschouwen als een soort geestelijk en emotioneel herstel. Tijdens de sessie is de Here vrij om te doen wat Hij wil in het leven van de persoon. Jezus is het die de controle heeft en het leven verandert
Gebedsgenezing – Ik denk dat dit ons gegeven is om gebruik van te maken om te helen, maar dat het tegelijk zo nauw komt hoe het toegepast wordt. Hoe Tom de Wal van Frontrunners in Nederland genezingsdiensten houdt, komt in mijn ogen heel veel overeen met trauma-behandeling. Als mensen trauma’s loslaten, gebeurt er heel veel in het lijf wat kan leiden tot herstel en bevrijding. Maar veel gebedsgenezers hebben geen ervaring met trauma, dus dat maakt dat er ook mensen beschadigd kunnen raken door hertraumatisering. En de vraag of het dan van de Geest is, dan wil ik hierop aanvullen: wat is natuurlijk en wat is bovennatuurlijk? Mooi wat geschreven is in het boek ‘Jezus geneest vandaag’ van Wim J. Kok: élke gave van God is natuurlijk én bovennatuurlijk. Natuurlijk, omdat ze schepselmatig functioneert, en bovennatuurlijk, omdat God haar bron is.
Wij denken erg in ons beeld van de wereld vanuit de huidige wetenschappelijke inzichten. Maar misschien is dat straks weer anders. Als ons bewustzijn invloed heeft op deeltjes waar we ons op focussen, er zijn onderzoeken dat bidden meetbare invloed heeft op materie, ook op afstand. Dus dan zou wetenschappelijk onderbouwd kunnen worden dat bidden werkt. Als alles energie is, en we in een energieveld leven, wat universeel is, waarin alle deeltjes een frequentie, een trilling hebben, die wordt beïnvloed door ons denken. En ons onderbewuste is als een Wifi-signaal, waarmee we onze omgeving beïnvloeden. Zelfs de energie in een ruimte, daarin kun je meetbare verschillen waarnemen van positieve of negatieve energie die iemand uitstraalt. Als je het zo ziet verandert dit ook de kijk op bidden. Het is een natuurlijke gift die werkt, en het is tot Gods eer als we ons in alles op Hem richten en Hem ervoor danken.
Artikel werk Leanne Payne:
Een korte bespreking van de kritiek op de boeken van Leanne Payne
door Martin Tensen
Bron: tpz.nu - de website waar het gedachtegoed van Leanne Payne wordt voortgezet
Als je de naam Leanne Payne googelt, stuit je al snel op enkele artikelen waarin haar werk wordt veroordeeld. Soms wordt haar onderwijs daarin ronduit een dwaalleer genoemd waarvoor je moet oppassen. Hebben deze schrijvers een punt? Schuilen er gevaren in? Moet je op je hoede zijn als je haar boeken leest? Hoe kun je dit goed beoordelen?
Leanne Payne heeft veel geschreven en onderwezen over het thema innerlijke genezing. Dit onderwijs was in de jaren negentig in Nederland relatief nieuw. Inmiddels zijn haar zeven boeken met tienduizenden over de toonbank gegaan. Ze heeft drie keer een grote Europese conferentie in Nederland geleid. Duizenden mensen hebben de activiteiten van stichting Toerusting Pastorale Zorg (TPZ) bijgewoond en hebben aan den lijve ervaren wat innerlijke genezing betekent. Kortom: Payne’s onderwijs is hier geland.
Maar er is ook kritiek, en de documenten van deze critici die al in de jaren negentig zijn geschreven, zijn nog steeds op internet te vinden. Mensen die een beoordeling van Payne’s onderwijs zoeken, voelen zich onzeker als ze deze artikelen lezen. We krijgen er als TPZ regelmatig vragen over, bijvoorbeeld als degene overweegt om naar een TPZ-conferentie, een cursus ‘Luisterend bidden’ of ‘Innerlijke genezing’ te komen.
Om duidelijkheid te scheppen zal ik op drie documenten kort in gaan: ‘Boekbespreking: Gods Tegenwoordigheid geneest’ door Jef de Vriese, ‘Leanne Payne - Crisis in mannelijkheid’ door A.P. Geelhoed en ‘Leanne Payne’ door J.C. Maljaars.
Incarnatietheorie
De Vriese concentreert zijn kritiek op de incarnatietheorie van Payne. Hij noemt dit terecht een van de kernpunten in haar onderwijs, maar hij presenteert haar visie niet correct. Payne bevestigt keer op keer de orthodoxe visie op de verbondenheid van de christen met Christus, zij werkt het alleen verder uit in zijn geestelijke en praktische implicaties. Ze ziet het niet als (wat De Vriese noemt) ‘een eenheid van personen of naturen in één wezen of één persoon’, dus een volkomen samenvallen. Ze heeft dus geen pantheïstische (of new-age) visie. Maar ze herinnert ons wél aan de werkelijkheid van dit principe, dat een bron van zekerheid en zegen in ons leven als christen hoort te zijn: we zijn als christen diep met Jezus verbonden – ons hart is de plaats (een tempel) waar Hij woont, en hierdoor zijn we nooit alleen. Tegelijk blijft Jezus de hoog verheven Koning van de schepping en wij blijven wie wij zijn – een beperkt en zondig mens (zie met name het boek Gods Tegenwoordigheid geneest, hoofdstuk 7). Payne gebruikt de term incarnatie in het leven van Jezus dus anders dan in het leven van de christen. In de pastoraal-psychologische setting werkt ze deze verbondenheid uit als hét antwoord op hechtingsproblematiek (zoals bindings- en verlatingsangst). Zij noemt dit ‘besef van zijn’. Theologisch baseert ze haar visie op bijvoorbeeld Kolossenzen 1:27, Efeziërs 3:16-17, Johannes 17:20-23 en Johannes 15:1-8.
Het lukt de westerse kerk maar moeilijk om dit principe dichtbij ons dagelijks leven te brengen. Payne verbindt de westerse theologie met de orthodoxe oosters-christelijke visie, waar deze diepe geestelijke werkelijkheid altijd al veel meer aandacht heeft gekregen. Dit heeft overigens alles te maken met haar anglicaanse achtergrond, waar een veel genuanceerder visie op deze materie bestaat. De sacramenten zijn bij Payne nooit een middel om dit te ontvangen (of werkelijkheid te maken), maar wél een krachtige manier om het te vieren en de werkelijkheid ervan dieper in onze ziel te laten doordringen.
Het voorstellingsvermogen en intuïtief waarnemen
Alle drie de critici verwijten Payne een te grote nadruk op het intuïtieve en het voorstellingsvermogen. Wat ze vergeten is dat ze alle drie zelf slachtoffer zijn van de (ongezonde) westerse gedachte (voortkomend uit het heidense, Griekse denken) dat het verstand verheven is boven het terrein van intuïtie en ervaring. Hun presentatie gaat er teveel van uit dat het verstand betrouwbaar is, intuïtie niet. Ze redeneren, analyseren, bekritiseren en oordelen erop los, maar vergeten dat zowel verstand als intuïtie beide zijn verstoord door de zonde en dat ze daarom allebei verlossing, reiniging en vernieuwing nodig hebben.
De Bijbel maakt nergens onderscheid tussen deze twee manieren van kennen. Het joodse denken beschrijft het (innerlijk) leven van de mens altijd in beelden waarin beide aspecten zijn verenigd en dus onlosmakelijk verbonden. De Bijbel spreekt vooral over het hart als de kern van ons mens-zijn waar alle vermogens samenkomen, zowel verstand als emotie, analytisch denken en intuïtief waarnemen, rechtlijnig redeneren en het voorstellingsvermogen, wil en verlangen.
Maar vaak benadrukken wij één kant ten koste van de andere. Dat is een belangrijk observatiepunt van Payne en daar geeft ze ook een zeer grondige analyse van.
Zoals we onze zintuigen gebruiken voor het waarnemen van het zichtbare, zo gebruiken we onze innerlijke zintuigen voor het (wat Payne noemt intuïtief) waarnemen van de onzichtbare werkelijkheid. Hierbij moeten we gebruik maken van een kostbaar vermogen dat God ons heeft gegeven: ons voorstellingsvermogen. Zoals Payne zegt: het helpt ons de onzichtbare werkelijkheid binnen te gaan. Het is daarom een essentieel aspect van het vermogen om te geloven.
Oswald Chambers zegt dat ons geloofsleven verdroogt en verdort als we ons voorstellingsvermogen niet bewust inzetten en op God richten. Ons geloof is diep verbonden met het gebruik van ons voorstellingsvermogen (zie bijvoorbeeld 1 Petrus 1:8). De term ‘voorstellen’ komt letterlijk voor in Psalm 16:8-11 (NBV) ‘Ik stel mij de Here bestendig voor ogen; omdat Hij aan mijn rechterhand staat, wankel ik niet.’ We kunnen niet zonder het voorstellingsvermogen om de onzichtbare werkelijkheid te kunnen waarnemen. Payne noemt dit het ‘zuivere voorstellingsvermogen’ want het staat zo in dienst van het geloof.
De Hebreeënbrief is een uitgebreide oproep het zuivere voorstellingsvermogen te gebruiken. We moeten niet blijven staan bij de schaduw van de werkelijkheid: de offerdienst in het OT, de joodse feesten en ceremonieën. Het gaat om de geestelijke werkelijkheid waarvan dit alles een afspiegeling is. De werkelijkheid is Christus, dus we moeten onze ogen richten op Hem (2:9 en 12:2).
Maar is ‘genezend gebed’ niet het eigenzinnig sturen van gedachteprocessen? Als dat zo is, wordt het geleide verbeelding of visualisatie en is er sprake van bewuste sturing in de beelden die worden gebruikt en van een riskante openheid voor het bovennatuurlijke. Groot gevaar hierbij is dat je in vleselijke en pseudobeelden terecht kunt komen. Als het in onkunde of in bewuste dienst aan het rijk der duisternis wordt gebruikt, kan het inderdaad gemakkelijk een opening worden voor valse beelden, slechte gedachten, fantasieën en openbaringen van demonische oorsprong. Dit gebeurt als de mens zijn voorstellingsvermogen richt op zichzelf, de wereld en de afgoden. Daarom klinkt steeds opnieuw de roep van de profeten: ‘Heft uw ogen naar omhoog en ziet: wie heeft dit alles geschapen?’ (Jesaja 40:26).
Daarom moeten we bij genezend gebed de tegenwoordigheid van Jezus aanroepen. We vragen Hem om de nodige zaken in ons hart naar boven te brengen die Hij wil genezen, en niets meer dan dat. Steeds opnieuw zijn we verbaasd, omdat we de genezende beelden niet zelf oproepen of sturen. God geeft de woorden en beelden die we nodig hebben.
Soms duurt het even voor de persoon zijn voorstellingsvermogen kan of durft gebruiken. Maar meestal is het verbluffend hoe snel God beelden brengt en levend maakt.
Veel mensen hebben hun voorstellingsvermogen op verkeerde manieren gebruikt (door een ongezonde fantasiewereld, wishful thinking, over-bezorgdheid, angsten, pornografie). Dan moet het voorstellingsvermogen in gebed worden gereinigd voordat het (weer) op de juiste manier kan functioneren. Dus in plaats van ons voorstellingsvermogen en onze intuïtieve vermogens af te keuren, brengen we beide bij de Heer, we laten ze door Hem reinigen en vernieuwen. Vervolgens stellen we ze in zijn dienst.
De beschuldiging van Geelhoed dat Payne gebruikmaakt van gevaarlijke vormen van visualisatie is onterecht. Zij waarschuwt er juist tegen. Misbruik mag ons echter niet tegenhouden om ons voorstellingsvermogen op een heilige manier in Gods dienst te stellen.
Symbolen en beelden
In het verlengde hiervan iets meer over Payne’s nadruk op het belang van symbolen en beelden. Beelden vormen de taal van het hart. Beelden zijn er vóór woorden – woorden zíjn beelden. Zoals gezegd, symbolen helpen ons Gods waarheid te ontvangen en binnen te gaan. In het Oude Testament hebben de feesten en offers deze functie. Jezus sprak daarom graag in beelden. Hij gaf ons de doop en het avondmaal als symbool van onze (blijvende) vereniging met Hem. Ook de symbolen van zalfolie, gezegend water (herinnering aan de reiniging in de doop) helpen om ons hart op God te richten en zijn genezing te ontvangen. Symbolen zijn zo een poort naar de werkelijkheid.
Mannelijk en vrouwelijk
Geelhoed ageert vooral tegen Payne’s gebruik van de begrippen mannelijk en vrouwelijk. Hij geeft de termen eerst een andere inhoud dan Payne bedoelt, verbindt er vervolgens onterechte negatieve conclusies aan en zet ze tenslotte tegenover Bijbelse gegevens. Geelhoed concludeert (net als Maljaars) dat Payne zich inlaat met gnostiek. Deze conclusie klopt niet. Er zijn weinig mensen die de gnostiek zo scherp toelichten, doorzien en er juist tegen waarschuwen als Leanne Payne (zie bijvoorbeeld haar snoeiharde mening over Jung in Gods Tegenwoordigheid geneest, hoofdstuk 14). Steeds weer wijst zij in haar boeken en lezingen op de verderfelijke invloed ervan, omdat het waarheid en leugen, goed en kwaad vermengt en zo de zonde relativeert en vergoelijkt.
Payne noemt ideeën over gender in andere religies, maar ze stemt nergens in met het systeem van niet-christelijke godsdiensten.
De termen mannelijk en vrouwelijk komen nauwelijks in de Bijbel voor. Payne gebruikt ze niet in theologische, maar in psychologische zin, omdat deze begrippen helpen om het evenwicht in de gezonde persoonlijkheid (waar het bij innerlijke genezing immers om draait) in kaart te brengen en te verduidelijken.
Mannelijk en vrouwelijk zijn poëtische termen om de twee kanten van onze ziel te benoemen. Het gaat in dit gebruik dus niet over sekse (man en vrouw) - het gaat om wat we noemen mannelijke en vrouwelijke kwaliteiten die zowel de man als de vrouw in zich bezit. Het mannelijke staat in dit beeld voor initiëren, analyseren, organiseren, vormgeven, orde scheppen, moeilijkheden doorstaan, vasthouden aan waarheid en gezonde grenzen stellen. In geestelijke zin is het gehoorzaamheid, handelen op grond van Gods beloften, de Heer dienen en volgen. Het vrouwelijke staat voor antwoorden, reageren, ontvangen, koesteren en intuïtief waarnemen. In geestelijke zin is het vooral geloven, vertrouwen, toe-eigenen van Gods beloften en luisteren naar God.
Mario Bergner schrijft dat het verhaal van de mannelijke en de vrouwelijke kwaliteiten in ieder mens zijn als de twee rails van een spoorlijn: ze moeten recht (gezond, goed gericht) zijn. Als een van beide wordt beschadigd of kromtrekt, zal de trein ontsporen. Zo spelen de verhaallijnen van het mannelijke (je relatie met je vader - en breder met de mannen in je leven) en het vrouwelijke (je relatie met je moeder – en breder met de vrouwen in je leven) een essentiële rol. Ze bepalen hoe stabiel onze identiteit zich ontwikkelt.
Dit beeld helpt vervolgens om het echte en onechte mannelijke en vrouwelijke te benoemen. Als het echte mannelijke bijvoorbeeld ondernemen en organiseren is, is het onechte mannelijke doorslaan in rusteloos activisme – een dynamiek die voortkomt uit onechte, narcistische, destructieve, egocentrische motieven (zucht naar macht, geld, etc.).
Deze beelden geven tevens woorden aan iets wat in de kerk te weinig aan bod komt (en waaraan de kerk zich ook regelmatig schuldig heeft gemaakt) namelijk vrouwenhaat (misogynie) en mannenhaat (misandrie). Ook dit is een gevolg van beschadiging in onze identiteit, veroorzaakt door traumatische ervaringen. Op al deze gebieden hebben we genezing van onze ziel nodig.
Nergens zegt Payne (zoals Maljaars beweert) dat God man en/of vrouw is. Wel benadrukt ze dat God een persoonlijke God is, die zich openbaart als de Vader, de schepper, de meester-bevestiger.
De Bijbel
Een andere beschuldiging van Geelhoed is dat de Bijbel bij genezend gebed (de kern van de bediening van Leanne Payne) geen enkele rol speelt. Als hij haar boeken (vooral Luisterend bidden) zou lezen, zou hij weten dat Leanne een zeer orthodoxe visie op de Bijbel heeft, de Bijbel voortdurend citeert en het de absolute maatstaf noemt voor het beoordelen van alles wat God ons persoonlijk zegt en/of geeft.
Ook zegt Geelhoed dat Leanne nergens een duidelijke leer van de Bijbelse weg tot behoud leert. Hij vraagt zich af: ‘Welk evangelie predikt zij?’ Iemand die haar boeken en haar bediening kent, weet dat ze vol overtuiging altijd wijst op Jezus Christus – en die gekruisigd. Niet voor niets was een van haar favoriete liederen Lift High the Cross.
Payne trekt de betekenis van het kruis verder door dan alleen vergeving van zonden – het gaat om de volledige reiniging, genezing en heiliging van de hele persoon, in heden, verleden en toekomst.
Oppervlakkig
Op het terrein van innerlijke genezing worden soms te oppervlakkige en theologisch onvoldoende verantwoorde dingen geroepen. Je moet altijd kritisch lezen en kijken. Maar je moet ook degelijk onderzoek doen voordat je kritiek uit, zeker als het gaat om uitdrukkingen en grote woorden als ‘een open deur voor dwaalleer’, ‘niet Bijbels’, ‘niet te verenigen met de christelijke traditie’ en zelfs ‘occult’.
We moeten elkaar als christenen bevragen, maar we mogen het werk van God niet blokkeren en zo de genezing van Gods volk tegenhouden. Deze artikelen zaaien slechts paniek en houden mensen tegen om van God te ontvangen wat Hij wil geven. Mijn advies is daarom: laat je door deze artikelen niet tegenhouden, maar ga zelf aan de slag. Begin bij de boeken van Payne – en pas als je het geheel kunt overzien, kun je goede kritiek uiten. En
voor vragen staan we altijd open.
Zie voor een uitgebreide uitleg van bovenstaande en andere thema’s de artikelen ‘Bidden als professie’ (op deze site) en ‘De werking en groei van ziel’ (op www.coconut.nu). Nog beter is het om de boeken van Leanne Payne zelf te lezen. Zie voor een korte toelichting op de boeken het slot van de rubriek ‘Leanne Payne’.
Martin Tensen is orthodox theoloog/docent/uitgever/auteur van Wat & waarom ik geloof en voorzitter van stichting Toerusting Pastorale Zorg.